ذكر وقايع سال پانصد و چهل و سه از رحلت خير البشر « 1 » در اين سال جماعتى از اتراك قارلقيه كه در ماوراء النهر ساكن بودند و بزرگان ايشان لاچين بك « 2 » و پسران يبغو خان بودند ، از خان سمرقند ، جلال الدّين مروى « 3 » ، رويگردان شده پيش خوارزمشاه ايل ارسلان آمده ، به عرض رسانيدند كه جلال الدّين ، يبغو خان را كه مقدم و سردار ما بود به قتل رسانيده و الحال درصدد استيصال ماست . ما غير از درگاه تو پناهى نداريم . ايل ارسلان ايشان را استمالت نموده ، در ماه جمادى الآخر اين سال با سپاه فراوان از خوارزم عنان عزيمت به صوت سمرقند منعطف داشت . خان سمرقند ، جلال الدّين ، چون خبر توجّه خوارزمشاه شنيد ، به حصار سمرقند درآمده ، تمام صحرانشينان را كه ما بين قراگول و جند مىنشستند ، همراه خود به درون سمرقند برد و كس پيش قراختاى « 4 » فرستاده از وى در دفع خوارزمشاه [ 103 الف ] امداد طلبيد . قراختاى التماس او را مبذول داشته ، ايلك تركمان را با ده هزار سوار به مدد او فرستاد . و خوارزمشاه به بخارا رسيده ، اهالى بخارا را به انواع عنايات پادشاهانه سرافراز ساخته ، نوّاب و عمّال خود را در آنجا نصب نمود و از آنجا متوجّه سمرقند شد . خان سمرقند نيز به استظهار و قوّت ايلك تركمان و تراكمهء صحرانشين از شهر سمرقند بيرون آمده ، متوجّه جنگ خوارزمشاه شد . در كنار آب سغد « 5 » هردو سپاه به‌هم رسيده دربرابر يكديگر فرود

--> ( 1 ) . ق : عليه و آله التحية من الملك الاكبر . ( 2 ) . در متن : لاچين بيك . تصحيح براساس تاريخ جهانگشا . ( 3 ) . جلال الدّين على بن حسين معروف به كوك ساغر . - منبع پيشين ، ج 2 ، ص 14 . ( 4 ) . در متن : قراضنا . تصحيح براساس تاريخ جهانگشا . ( 5 ) . در متن : آب سفيد . تصحيح براساس تاريخ جهانگشا .